Granice organizacyjne
Symboliczno-interpretatywne studium
porównawcze organizacji publicznych i prywatnych
Granice, choć często
niewidoczne, odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu każdej organizacji.
Zrozumienie ich znaczenia jest kluczowe nie tylko dla efektywnego
zarządzania ale i dla uchwycenia tożsamości organizacyjnej w
dynamicznie zmieniającym się świecie.
Etymologicznie granica dzieli – strefę wpływów
organizacji od braku wpływu. Rozdziela zadania, uprawnienia i
odpowiedzialności, porządkuje przestrzeń działania, umożliwiając
specjalizację pracy oraz koordynację działań. Ustalenie granic pozwala
na klarowne rozdzielenie kompetencji, a także skuteczne kierowanie
ludźmi. W ten sposób granice podtrzymują i wzmacniają ład
instytucjonalny, pomagając organizacji zachować równowagę
między dążeniem do stabilności i do zmiany.
Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że jakakolwiek narracja o
granicach, organizacjach i zarządzaniu zależy od perspektywy,
którą się przyjmuje.
W książce Granice
organizacyjne. Symboliczno-interpretatywne studium
porównawcze organizacji publicznych i prywatnych Dorota
Jendza opisuje granice spostrzegane i doświadczane przez
członków organizacji publicznych i prywatnych podczas ich
codziennych działań. Poprzez zrozumienie aspektów
organizacyjnych życia codziennego autorka poszukiwała odpowiedzi na
następujące pytania:
- jakich granic organizacyjnych doświadczają członkowie
organizacji publicznych i prywatnych w kontekście swojej pracy?
- co kształtuje granice organizacyjne z perspektywy
indywidualnych doświadczeń jednostek?
- jakie są podobieństwa i różnice w granicach
organizacyjnych spostrzeganych i doświadczanych przez
członków organizacji publicznych i prywatnych?
W swojej książce autorka przedstawiła granice jako nośnik
tematów społecznie ważnych, wspieranych i uznawanych w danym
czasie, który wyznacza organizacjom kierunki zmian. Jest to
sprawczość i wspólnotowość. Sprawczość to zdolność i
możliwość realizacji celów, powiązana jest z takimi cechami
jak ambicja i orientacja na zadanie. Z kolei wspólnotowość
jest umiejętnością budowania relacji interpersonalnych, a cechy ją
opisujące to życzliwość, zaufanie, troska i dzielenie się z innymi.
Obie te kategorie są istotne dla funkcjonowania człowieka we
współczesnym świecie i korespondują z szerzej dyskutowanymi
współczesnymi problemami społecznymi. Coraz częściej w
mediach można usłyszeć o sprawczości kobiet, polityków,
prawa czy wręcz państwa polskiego. W świecie organizacyjnym
zidentyfikowanie granic sprawczości i wspólnotowości
pokazuje potrzebę zmian w organizacji pracy.
Dla członka organizacji ważny staje się dostęp do wiedzy, autonomia i
podmiotowe uczestnictwo we wspólnocie organizacyjnej.
Granice te zostały opisane poprzez trzy wymiary:
organizacyjno-zarządczy, który umożliwia diagnozowanie
czynników organizacyjnych wzmacniających i blokujących
kształtowanie poczucia sprawczości i wspólnotowości oraz
aspekt psychologiczny i relacyjny, uwzględniający różnorodne
indywidualne podejścia do budowania sprawczości i
wspólnotowości w organizacjach.
Wyodrębnienie roli wzmacniającej i blokującej granic sprawczości i
wspólnotowości może pomóc w lepszym zrozumieniu
ich znaczenia w kształtowaniu zdolności i możliwości do realizacji
celów. Taka rola granic może prowadzić do głębszego
zrozumienia samego empowermentu jako procesu a identyfikacja
czynników kształtujących i hamujących poczucie sprawczości i
wspólnotowości może pomóc w kierowaniu ludźmi
oraz budowaniu kultury organizacyjnej sprzyjającej rozwojowi tych
aspektów, które przyczyniają się do umacniania
pracowników.
W książce granice posłużyły również do ukazania odmiennej
tożsamości organizacji prywatnych i publicznych w obszarze
kształtowania sprawczości i wspólnotowości. W czasach
globalizacji, gdy zmiana stała się czymś naturalnym, granice nabierają
kluczowego znaczenia. Pomagają zrozumieć złożoność i
różnorodność organizacyjną, nadać poczucie stałości i
ciągłości, zwłaszcza w obliczu nowych, niezrozumiałych sytuacji,
które wymagają zupełnie innych strategii działania.
Zrozumienie różnic w kształtowaniu granic poczucia
sprawczości i wspólnotowości w organizacjach prywatnych i
publicznych może mieć znaczący wpływ na sposób zarządzania,
organizację pracy, motywowanie pracowników, podejście do
zmian oraz kształtowanie kultury organizacyjnej. Świadomość tych
różnic może również sprzyjać lepszemu
porozumieniu między organizacjami, co w efekcie prowadzi do
skuteczniejszej współpracy publiczno-prywatnej. Umożliwia to
świadome uwzględnianie odmiennych perspektyw dotyczących sprawczości i
wspólnotowości oraz dostosowywanie strategii
współpracy w celu pokonywania istniejących barier.
Książka ta to obowiązkowa lektura dla:
- praktyków zarządzania w obszarze publicznym i
biznesowym, w tym menedżerów i liderów
zespołów, chcących lepiej zrozumieć mechanizmy kształtowania
poczucia sprawczości i wspólnotowości w organizacjach,
- osób zainteresowanych tematyką kultur
organizacyjnych,
- osób zainteresowanych nowoczesnym podejściem do
badań jakościowych i ich zastosowaniem w kontekście organizacyjnym
Wprowadzenie 7
1.
Perspektywy myślenia
o granicach w naukach o zarządzaniu i jakości 17
1.1. Granica w perspektywie obiektywistycznej 18
1.1.1. Granice zewnętrzne 23
1.1.2. Granice wewnętrzne 25
1.2. Granica w perspektywie symboliczno-interpretatywnej 30
1.3. Granica w perspektywie postmodernistycznej 43
2.
Badanie granic
organizacyjnych w perspektywie symboliczno-interpretatywnej 55
2.1. Ustalenia metodologiczne 60
2.2. Cel badań 62
2.3. Etapy postępowania badawczego 63
3.
Sprawczość i
wspólnotowość jako kategorie kształtujące granice
organizacyjne 87
3.1. Kategorie sprawczości i wspólnotowości w
psychologii 87
3.2. Ugruntowanie teoretyczne kategorii sprawczości i
wspólnotowości w naukach o zarządzaniu i jakości 92
3.3. Badania dotyczące sprawczości i
wspólnotowości w naukach o zarządzaniu i jakości 101
4.
Narracyjne
konstruowanie granic sprawczości i wspólnotowości w
organizacjach sektora publicznego 115
4.1. Czynniki kształtujące granicę poczucia sprawczości 115
4.1.1. Zasoby jako element kształtujący poczucie sprawczości
117
4.1.2. Organizacja pracy jako element kształtujący poczucie
sprawczości 136
4.1.3. Znaczenie człowieka jako członka organizacji na
kształtowaniu poczucia sprawczości 153
4.2. Czynniki kształtujące granicę poczucia
wspólnotowości 168
4.2.1. Relacje w grupie własnej jako element kształtowania
poczucia wspólnotowości 168
4.2.2. Relacje między grupami jako element kształtujący
poczucie wspólnotowości 173
5.
Narracyjne
konstruowanie granic sprawczości i wspólnotowości w
organizacjach sektora prywatnego 193
5.1. Czynniki kształtujące granicę poczucia sprawczości 193
5.1.1. Zasoby jako element kształtujący poczucie sprawczości
193
5.1.2. Organizacja pracy jako element kształtujący poczucie
sprawczości 203
5.1.3. Znaczenie człowieka jako członka organizacji na
kształtowanie poczucia sprawczości 225
5.2. Czynniki kształtujące granicę poczucia
wspólnotowości 237
5.2.1. Relacje w grupie własnej jako element kształtujący
poczucie wspólnotowości 237
5.2.2. Relacje międzygrupowe jako element kształtujący
poczucie wspólnotowości 241
6.
Podobieństwa i
różnice w kształtowaniu granic sprawczości i
wspólnotowości w organizacjach sektora publicznego i
prywatnego 259
6.1. Podobieństwa i różnice w kształtowaniu
granicy sprawczości w kontekście organizacyjnym 259
6.2. Orientacje do kształtowania poczucia sprawczości 268
6.3. Orientacje do kształtowania poczucia
wspólnotowości 283
7.
Dyskusja na temat
wyników z badań 291
7.1. Granica jako źródło informacji o ważnych
tematach społeczno-organizacyjnych 292
7.2. Granica organizacyjna jako poszukiwanie tożsamości
organizacyjnej 302
7.3. Dwuznaczność funkcji granicy organizacyjnej 308
Zakończenie 313
Bibliografia 317
Spis tabel 333
Spis rysunków 336
336 stron, Format:
16.5x23.5cm, oprawa miękka