Zarys
dziejów pisma łacińskiego
Jakie
czynniki umożliwiały rozwój pisma łacińskiego?
Co
to była minuskuła karolińska, kursywa gotycka czy bastarda?
Jakie
były rodzaje duktów pisarskich, techniki pisania i gesty
pisarskie?
Wznowiony
po ponad 25 latach klasyczny i wciąż niezbędny podręcznik z zakresu
historii pisma łacińskiego autorstwa jednego z najwybitniejszych
polskich historyków, Aleksandra Gieysztora, wyczerpująco
odpowiada na wszystkie pytania związane z zagadnieniami
paleograficznymi.
Autor
podaje wnikliwą i przekonywającą analizę pisma łacińskiego w
średniowieczu i różne okoliczności jego zmian.
Publikacja
stanowi niezbędną pomoc przy opracowywaniu źródeł
historycznych i analizie pisma dokumentów
źródłowych. Pokazuje także znaczenie pisma w procesach
kulturowych i społecznych wieków średnich. Zawiera wiele
rycin przedstawiających rodzaje omawianego pisma.
PRZEDMOWA
DO DRUGIEGO WYDANIA (Maria Koczerska) VII
WSTĘP 7
0.1. Przedmiot i zakres historii pisma łacińskiego i paleografii
łacińskiej 7
0.2. Dzieje badań . 9
0.2.1. Do końca XVIII w. 0.2.2. Badania poza Polską do połowy XX w.
0.2.3. Badania polskie.
0.3. Kierunki współczesnych badań nad historią pisma
łacińskiego . 17
0.4. Zamierzenia i układ książki 19
0.5. Pomoce podstawowe 21
0.5.1. Bibliografie i czasopisma: 0.5.1.1. Bibliografia retrospektywna
dziejów pisma; 0.5.1.2. Bibliografia bieżąca. 0.5.2.
Podręczniki i zarysy ogólne: 0.5.2.1. Ogólna
historia pisma; 0.5.2.2. Historia pisma łacińskiego. 0.5.3. Podobizny
pisma łacińskiego: 0.5.3.1. Ogólne; 0.5.3.2. Pismo
kodeksowe; 0.5.3.3. Pismo kancelaryjne.
1. POCZĄTKI
PISMA I WYTWORZENIE ALFABETU 26
1.1. Istota i funkcje pisma 26
1.2. Geneza pisma 30
1.2.1. Pisma pierwotne. 1.2.2. Majowie i Aztekowie. 1.2.3. Systemy
azjatyckie. 1.2.4. Pismo sumerskie i pisma klinowe. 1.2.5. Pismo
egipskie.
1.3. Początki pisma alfabetycznego . 39
1.3.1. System zachodniosemicki i pismo fenickie. 1.3.2. Pismo greckie.
2. PISMO
ŁACIŃSKIE W STAROŻYTNOŚCI .
46
2.1. Kształtowanie się alfabetu łacińskiego . 46
2.1.1. Pisma italskie i pismo łacińskie. 2.1.2. Kanon archaiczny i
klasyczny.
2.2. Materiał, warsztat i nawyki pisarskie w starożytności . 51
2.2.1. Materiał. 2.2.2. Narzędzia i formy rękopisu. 2.2.3. Nawyki
pisarskie i terminologia paleograficzna. 2.3. Kanon monumentalny i
książkowy pisma rzymskiego 60
2.3.1. Epigrafika rzymska, littera capitalis quadrata. 2.3.2. Littera
actuaria i littera capitalis rustica.
2.4. Pismo potoczne: starsza kursywa rzymska, narodziny minuskuły 66
2.4.1. Starsza kursywa rzymska. 2.4.2. Minuskuła w rękopisach i w
praktyce kancelaryjnej.
2.5. Uncjała i półuncjała . 72
2.5.1. Pismo uncjalne. 2.5.2. Półuncjała.
2.6. Brachygrafia i stenografia starożytna. Systemy skróceń
i noty tyrońskie 74
2.6.1. Skrócenia epigraficzne. 2.6.2. Noty tyrońskie. 2.6.3.
Notae iuris. 2.6.4. Nomina sacra.
3. PISMA
WCZESNOŚREDNIOWIECZNE. REGIONALIZM GRAFICZNY SUKCESJI RZYMSKIEJ .
81
3.1. Rozbicie kulturalne świata antycznego 81
3.1.1. Losy pisma i łaciny w V–VIII w. 3.1.2. Pismo gockie.
3.2. Pisma insularne . 83
3.2.1. Semiuncjała insularna. 3.2.2. Minuskuła insularna.
3.3. Pisma frankijskie 85
3.3.1. Pismo merowińskie. 3.3.2. Pisma kodeksowe.
3.4. Pisma włoskie . 89
3.4.1. Kuriała papieska. 3.4.2. Pisma notarialne. 3.4.3. Pisma
kodeksowe.
3.5. Pisma hiszpańskie . 93
3.5.1. Kursywa leonijska i pismo mozarabskie. 3.5.2. Kodeksowe pismo
wizygockie.
3.6. Runy i ogamy . 95
3.6.1. Pismo runiczne. 3.6.2. Pismo ogamiczne.
4. PISMA
ŚREDNIOWIECZNE. WSPÓLNOTA GRAFICZNA EUROPY PRZEDROMAŃSKIEJ,
ROMAŃSKIEJ I GOTYCKIEJ 99
4.1. Materiał, narzędzia, warsztat i nawyki pisarskie w średniowieczu
101
4.1.1. Materiały pisarskie. 4.1.2. Przybory do pisania. 4.1.3. Formy
rękopisu. 4.1.4. Produk cja rękopisów.
4.2. Minuskuła karolińska IX–XII w 112
4.2.1. Początki minuskuły karolińskiej. 4.2.2. Rozwój
minuskuły karolińskiej w IX–XII w.
4.2.3. Minuskuła dokumentów IX–XII w.
4.3. Pismo gotyckie 121
4.3.1. Minuskuła przejściowa i geneza pisma gotyckiego. 4.3.2. Pismo
kodeksowe albo tekstowe:
4.3.2.1. Duże albo uformowane pismo kaligraficzne; 4.3.2.2. Średnie
pismo tekstowe;
4.3.3.3. Drobne tekstowe pismo potoczne. 4.3.3. Pismo kancelaryjne w
XIII–XV w. 4.3.4. Pismo kancelaryjne w kodeksach. Problem
bastardy. 4.3.5. Pisma gotyckie w służbie druku.
4.4. Brachygrafia średniowieczna 140
4.4.1. Piśmiennictwo brachygraficzne. 4.4.2. Dziedzictwo starożytne i
wczesnośredniowieczne:
4.4.2.1. Skrócenia przez znaki skrótowe. 4.4.3.
Normalizacja karolińska. 4.4.4. System brachygraficzny pisma
gotyckiego: 4.4.4.1. Elementy symboliczne, semantyczne
skróty sylabowe, sygle, znaki umowne; 4.4.4.2.
Skrócenia w językach narodowych; 4.4.4.3.
Skrócenia praw nicze.
4.5. Interpunkcja, znaki edytorskie, cyfry, ortografia w językach
narodowych . 153
4.5.1. Przestankowanie. 4.5.2. Znaki edytorskie. 4.5.3. Cyfry. 4.5.4.
Adaptacja do języków narodowych.
4.6. Kryptografia średniowieczna 161
4.7. Epigrafika średniowieczna . 162
5. PISMA
NOWOŻYTNE 170
5.1. Narodziny i wykształcenie pisma humanistycznego . 170
5.1.1. Pierwsze poszukiwania. 5.1.2. Antykwa w XV i XVI w. 5.1.3.
Humanistyczne pismo kancelaryjne: italika. 5.1.4. Recepcja antykwy i
italiki poza Włochami.
5.2. Pismo w XVI, XVII i XVIII w178
5.2.1. Przegląd pisma odręcznego w Europie XVI–XVIII w.:
5.2.1.1. Włochy; 5.2.1.2. Pismo kancelarii papieskiej; 5.2.1.3.
Hiszpania; 5.2.1.4. Francja; 5.1.2.5. Niderlandy; 5.2.1.6. Anglia;
5.2.1.7. Kraje niemieckie i skandynawskie; 5.2.1.8. Polska. 5.2.2.
Epigrafika renesansowa i późniejsza. 5.2.3. Kryptografia
nowożytna.
5.3. Pismo w XIX i XX w199
5.3.1. Pismo odręczne w Europie XIX i XX w. 5.3.2. Stenografia. 5.3.3.
Zasięg i przyszłość pisma łacińskiego
INDEKS NAZW OSOBOWYCH . 213
INDEKS NAZW GEOGRAFICZNYCH I ETNICZYCH (wraz z wykazem
zbiorów) . 224
INDEKS WAŻNIEJSZYCH POJĘĆ I TERMINÓW . 230
TABLICE. PODOBIZNY ZABYTKÓW PISMA ŁACIŃSKIEGO
(EPIGRAFICZNEGO, KODEKSOWEGO I DOKUMENTOWEGO) Z II–XIX W. 237
280
stron, Format: 16.8x24.0cm,
oprawa miękka
Księgarnia nie działa. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zamówien. Do odwolania !.
