Bilety do sklepu
Handel reglamentowany w PRL
„Bilety” do sklepu – kartki żywnościowe, bony, bilety towarowe, karty
zaopatrzenia czy wkładki zaopatrzeniowe – w XX w. towarzyszyły niemal każdemu
pokoleniu Polaków. Po raz pierwszy pojawiły się w czasie I wojny światowej i były
używane aż do zakończenia wojny polsko-bolszewickiej. Po raz drugi reglamentacja
kartkowa została wprowadzona w czasie II wojny światowej. Tym razem kartki gościły na
rynku znacznie dłużej – z krótką przerwą aż do 1953 r. Wreszcie w 1976 r.
rozpoczął się kolejny okres reglamentacji artykułów pierwszej potrzeby. Od tego czasu
„bilety” były codziennością Polaków aż do upadku komunizmu w 1989 r.
Jakie towary podlegały reglamentacji? Wszystkie, które były deficytowe. W latach
powojennych na kartki sprzedawano m.in. chleb, mąkę, kaszę, ziemniaki, warzywa, mięso,
masło, cukier, słodycze, mleko, kawę, herbatę, sól, ocet, opał, naftę, zapałki,
przyprawy, a nawet pończochy, mydło i środki piorące. W latach 70. pojawiły się
bilety towarowe na cukier, ale prawdziwy wysyp kartek nastąpił w 1981 r. Wówczas, żeby
kupić w sklepie mięso, masło, olej, kaszę, mąkę, płatki zbożowe, ryż, cukier,
czekoladę, cukierki, alkohol czy papierosy, trzeba było mieć specjalną kartkę. „Bilet”
potrzebny był też do zakupu proszku do prania, artykułów dla niemowląt, mydła czy
benzyny. Lokalnie reglamentacja obejmowała także takie towary, jak ubrania zimowe,
obuwie, dywany, artykuły szkolne czy obrączki ślubne. Przydziały były uzależnione od
wykonywanej pracy, miejsca zamieszkania, ale także wieku, a czasem nawet wyznania.
Co charakteryzowało kolejne okresy reglamentacji kartkowej? W jakich okolicznościach
rządzący sięgali po to narzędzie regulowania rynku? Czemu miało ono służyć? Jakie
były przydziały i komu przysługiwały? Czy wprowadzanie reglamentacji przynosiło
zamierzony skutek? Jakie były reakcje ludności i konsekwencje społeczne takiej polityki
gospodarczej? – na te i inne pytania stara się odpowiedzieć autor.
Książka stanowi pierwsze całościowe naukowe opracowanie tematu sprzedaży
kartkowej w PRL.
Jest nie tylko doskonałym studium handlu w dobie gospodarki centralnie sterowanej,
lecz także opisuje realia życia codziennego w okresie Polski Ludowej. Polecana jako
lektura dla studentów historii, politologii, ekonomii oraz kierunków związanych z
zarządzaniem kryzysowym. Chętnie sięgną po nią także wszyscy interesujący się
XX-wieczną historią Polski.
Wstęp
Baza źródłowa
Tezy pracy
Konstrukcja pracy
Podziękowania
Uwagi wprowadzające
Część I: 1944-1961
ROZDZIAŁ 1
Polska Ludowa: od lipca 1944 do grudnia 1948 r
Formowanie się systemu
System udoskonalony
ROZDZIAŁ 2
Okres przejściowy
ROZDZIAŁ 3
Powrót systemu
Bony mięsno-tłuszczowe
Rozbudowa systemu
Zmierzch systemu
ROZDZIAŁ 4
Kartki na wojnę, której nie było. Mechanizm reglamentacji artykułów w wypadku
sytuacji nadzwyczajnej
W cieniu muru berlińskiego
Korekty systemu
Część II: 1976-1989
ROZDZIAŁ 5
Rynek wewnętrzny w PRL w latach 70. i 80
Droga do załamania. Zarys sytuacji gospodarczej PRL w latach 70
Organizacja handlu wewnętrznego w PRL w latach 70. i 80
ROZDZIAŁ 6
Ku rozbudowanemu systemowi
"To nie wstyd - bony, wstyd to kolejki". Reglamentacja sprzedaży cukru
w PRL w latach 70
Reglamentacja jako pożądane przez społeczeństwo rozwiązanie problemów z równowagą
w handlu wewnętrznym w latach 1976-1980
ROZDZIAŁ 7
System w chaosie, chaos w systemie
Budowa nowego systemu
Narodziny kartkowej codzienności
"Worek z kartkami"
W obliczu głodowych marszów - wymuszona korekta przydziałów
Ku uporządkowanemu systemowi
Prowincjonalne kartki. Reglamentacje regionalne i lokalne
ROZDZIAŁ 8
System dojrzały
W stanie wojennym
Sprawny mechanizm handlu reglamentowanego?
Wychodzenie z systemu
ROZDZIAŁ 9
"W celu dostosowania zużycia...". Reglamentowany handel benzynami w
latach 80
Na drodze do załamania
Załączniki ubezpieczeniowe
Karty benzynowe
ROZDZIAŁ 10
Ciemna strona kartki. Nadużycia w systemie reglamentacji w
latach 1976-1989
Zagadnienia prawne
Nadużycia w rozliczaniu
Wyłudzanie
Fałszowanie
Alternatywny obieg kart zaopatrzenia
Próba podsumowania
Zakończenie
Warto było?
Kto był winny?
Uwagi na przyszłość
Bibliografia
Wykaz ważniejszych skrótów
Indeks nazwisk
Indeks towarów
Summary
584 strony, Format: 16.5x23.5, oprawa miękka
Księgarnia nie działa. Nie odpowiadamy na pytania i nie realizujemy zamówien. Do odwolania !.